Ngày 28/3/2026, tại Hội trường Vũ Đình Liên – Trường Đại học Ngoại ngữ – ĐHQGHN, Khoa Tâm lý – Giáo dục khai phóng đã tổ chức tọa đàm “Thiết kế cuộc đời” với diễn giả Phạm Hoài Nam.

Buổi tọa đàm không dừng ở việc truyền cảm hứng sáo rỗng. Nó mở ra một không gian đối thoại chân thật, nơi diễn giả – anh Phạm Hoài Nam – không đứng ở vị trí “người thành công kể lại câu chuyện thành công”, mà là một người đã đi qua rất nhiều khúc quanh, đủ để kể về cả mất mát, hoang mang, đổ vỡ và tái thiết.

Bước chuyển ngặt: Từ công việc nhà nước đến quay lại giảng đường

Một trong những khoảnh khắc khiến hội trường lắng xuống là khi diễn giả chia sẻ về lý do tạm dừng công việc, sự nghiệp ổn định tại nhà nước để có thời gian đi học và dấn thân nhiều hơn vào các dự án cộng đồng – điều mà nhiều sinh viên vẫn được dạy là “đích đến an toàn”. Với anh Nam, đó không phải lựa chọn bốc đồng, mà là kết quả của một chuỗi khủng hoảng nội tâm kéo dài, đặc biệt trong giai đoạn mà nhiều người gọi là khủng hoảng tuổi 25.

Anh thẳng thắn chia sẻ: “Có những lúc mình nhận ra mình đang sống một cuộc đời rất bận rộn, nhưng lại không biết mình đang đi đâu.”
Chính từ câu hỏi ấy, anh đã can đảm thực hiện một lựa chọn mà không ít sinh viên thừa nhận là “chưa chắc mình dám làm”: quay trở lại môi trường Đại học tại ULIS để tiếp tục học ngành Ngôn ngữ và Văn hóa Pháp sau khi đã dành gần một thập kỷ va chạm nghề nghiệp và xã hội.

Nhiều sinh viên cho biết họ đặc biệt ấn tượng với chi tiết này, bởi nó phá vỡ định kiến rằng học tập là một hành trình chỉ dành cho người trẻ, và cho thấy việc quay lại giảng đường đòi hỏi dũng khí không kém gì việc bước ra đời.

Dòng sông cuộc đời: Khi trải nghiệm không còn được kể theo dòng thời gian

Một điểm nhấn khiến buổi tọa đàm trở nên khác biệt là cách diễn giả sử dụng hình ảnh “dòng sông cuộc đời” để kể về các mốc trải nghiệm của mình. Đó không phải là sơ yếu lý lịch được kể lại bằng thành tích, mà là chuỗi những biến cố, lựa chọn, ngã rẽ và hồi phục: từ những chuyến đi trải nghiệm nhiều vùng đất, những dự án cá nhân táo bạo, đến cú sốc mất mát đầu tiên trong đời, hay sự kiện thú cưng qua đời – một chi tiết nhỏ nhưng chạm đến cảm xúc của rất nhiều người nghe.

Không ít sinh viên bày tỏ sự đồng cảm sâu sắc với cách kể này. Bởi họ nhìn thấy ở đó một phiên bản rất đời, nơi thất bại không bị che giấu, mà được đặt đúng vị trí trong tiến trình trưởng thành.

Từ trải nghiệm cá nhân đến lựa chọn vì cộng đồng

Nếu phần đầu buổi tọa đàm là hành trình khám phá bản thân, thì phần sau là sự chuyển hướng quan trọng trong tư duy sống của diễn giả: từ việc chạy theo trải nghiệm cá nhân sang xây dựng giá trị cộng đồng bền vững.

Anh Nam kể về những ngày ở Ba Vì, về nhà kính trên mái khu tập thể, về hành trình gây dựng dự án Greenify và các hoạt động phát triển sản phẩm sạch. Những chia sẻ về mặt kinh doanh cũng rất thẳng thắn: “Sản xuất được sản phẩm hữu cơ đã khó, nhưng để duy trì và đưa ra thị trường còn khó hơn rất nhiều.”

Biến cố dự án bị ảnh hưởng nặng nề bởi bão Yagi là một bài học lớn. Thay vì bỏ cuộc, anh lựa chọn làm lại, bởi điều anh tin không chỉ là lợi nhuận, mà là giá trị muốn để lại cho thế hệ sau.

Chính sự chuyển dịch này khiến nhiều sinh viên nhận ra rằng làm việc vì cộng đồng không nhất thiết là sự hy sinh hoàn toàn cái tôi, mà có thể là một hình thức tích hợp sâu hơn giữa giá trị cá nhân và giá trị xã hội.

Gia đình: Mỏ neo trong dòng chảy bất định

Dù trải nghiệm nhiều, đi nhiều, thử nhiều, diễn giả vẫn nhấn mạnh một điều tưởng chừng giản dị: gia đình là điểm tựa quan trọng nhất. Anh thừa nhận có những giai đoạn bận rộn đến mức suýt đánh mất sự hiện diện trọn vẹn bên những người thân yêu.

Câu nói khiến nhiều sinh viên ghi nhớ là khi anh chia sẻ cách ra quyết định: “Hãy hỏi phiên bản 80 tuổi của mình rằng liệu lựa chọn này có đáng để trải qua hay không.”
Đó cũng là cách anh cân bằng giữa ước mơ cá nhân và trách nhiệm gia đình – một câu hỏi mà rất nhiều sinh viên đang, hoặc sẽ phải đối mặt.

Video mùa hè cuối cùng và dư âm không dễ quên

Khoảnh khắc được nhiều sinh viên nhắc đến nhất là video hành trình khép lại 4 năm đại học tại Học viện Ngoại giao của diễn giả. Không màu mè, không kịch tính, đoạn video ghi lại một mùa hè cuối cùng đầy tự do, nhiệt huyết và bản sắc tuổi trẻ.

Nhiều sinh viên thừa nhận đó là lúc họ “nhìn lại quãng đời sinh viên của chính mình bằng một con mắt khác”, và bắt đầu tự hỏi: “Mình muốn viết tiếp dòng sông cuộc đời mình như thế nào?”

Khi tọa đàm trở thành đối thoại thực sự

Phần hỏi – đáp không còn là thủ tục, mà là trái tim của buổi tọa đàm. Từ câu hỏi về vượt qua khủng hoảng tuổi 25, lựa chọn giữa gia đình và con đường riêng, đến cách không “chết từ bên trong” khi xã hội không còn màu hồng – tất cả đều được trả lời bằng trải nghiệm sống, không phải lời khuyên chung chung.

Có sinh viên chia sẻ rằng qua phần Q&A, họ “nhìn thấy được tâm hồn của diễn giả”, bởi câu trả lời không nhằm làm đẹp hình ảnh, mà là để mở ra sự chuẩn bị tinh thần cho những biến động thực tế của đời sống trưởng thành.

Một buổi tọa đàm đúng nghĩa giáo dục khai phóng

“Thiết kế cuộc đời” không mang đến công thức thành công. Nó mang đến quyền được đặt câu hỏi, quyền được thử – sai, quyền được đi chậm, rẽ hướng, và quay đầu nếu cần.

Với nhiều sinh viên ULIS, buổi tọa đàm không chỉ là một hoạt động ngoại khóa, mà là một dấu mốc trải nghiệm – nơi họ bắt đầu ý thức rằng cuộc đời không phải để sao chép, mà để tự thiết kế, tự chịu trách nhiệm và tự sống trọn vẹn.

Và có lẽ, như chính tinh thần của giáo dục trải nghiệm, giá trị lớn nhất của buổi hôm đó không nằm ở những điều đã nói ra, mà ở những câu hỏi âm thầm tiếp tục chảy trong mỗi “dòng sông cuộc đời” của người nghe sau khi ánh đèn hội trường đã tắt.

Rời khỏi hội trường, nhiều sinh viên không còn mang theo những câu trả lời trọn vẹn, mà mang theo những câu hỏi đúng. Đó có lẽ là giá trị bền vững nhất của buổi tọa đàm “Thiết kế cuộc đời”: không ép người trẻ phải lựa chọn ngay, không tô vẽ con đường lý tưởng, mà trao cho họ quyền được suy tư, quyền được hoài nghi và quyền được thử nghiệm.

Câu chuyện của diễn giả Phạm Hoài Nam cho thấy một sự thật giản dị nhưng không dễ chấp nhận: cuộc đời không đi theo đường thẳng. Nó chảy như một dòng sông, có đoạn êm đềm, có đoạn cuộn xiết, có những khúc rẽ bất ngờ mà chỉ khi đủ can đảm bước vào, con người ta mới hiểu được giá trị của trải nghiệm. Từ một người làm việc trong khu vực nhà nước, mạnh dạn rẽ hướng để quay lại giảng đường; từ những chuyến đi thiên về trải nghiệm cá nhân đến lựa chọn dấn thân cho cộng đồng; từ khủng hoảng tuổi 25 đến sự tỉnh thức khi đặt mình vào vị trí của phiên bản 80 tuổi – tất cả tạo nên một dòng chảy sống động, không hoàn hảo nhưng đầy ý nghĩa.

Với sinh viên, đặc biệt là những người đang đứng trước ngưỡng cửa trưởng thành, buổi tọa đàm không chỉ giúp họ nhìn thấy một hành trình sống đa dạng, mà còn gợi mở rằng thiết kế cuộc đời không phải là vẽ sẵn một bản đồ cố định, mà là học cách lắng nghe chính mình trong từng thời điểm. Đôi khi, thiết kế ấy bắt đầu từ việc dám bước ra khỏi vùng an toàn; đôi khi lại là can đảm quay về với những giá trị căn cốt như gia đình, học tập và đóng góp xã hội.

Trong một thế giới đầy biến động, nơi áp lực thành công ngày càng đè nặng lên người trẻ, những không gian đối thoại như “Thiết kế cuộc đời” trở nên đặc biệt cần thiết. Bởi giáo dục khai phóng, suy cho cùng, không chỉ nhằm đào tạo năng lực nghề nghiệp, mà còn giúp con người sống tỉnh thức, sống có lựa chọn và sống có trách nhiệm với chính cuộc đời mình.